مستندسازی شغل دوم همه مردم ایران است!
کد مطلب : 7200

گزارشی از کیفیت امروزی سینمای مستند ایران، به بهانه استقبال از جشنواره سینماحقیقت
مستندسازی شغل دوم همه مردم ایران است!

تاریخ انتشار: سه شنبه ۳ دی ۱۳۹۲ ساعت ۱۰:۵۴
Share/Save/Bookmark
سینمای مستند امروز ایران در چه جایگاهی قرار دارد؟ آیا جشنواره سینماحقیقت که آیینه تمام نمای مستندهای برتر یکساله اخیر کشور است، می تواند عیار سینمای مستند امروزی ایران را به درستی عیان سازد؟
به بهانه برپایی باشکوه جشنواره بین المللی سینماحقیقت و استقبال گسترده علاقمندان این گونه خاص سینما از آثار منتخب این رویداد، پای صحبت های برخی از اهالی سینمای مستند نشستیم تا به ارزیابی کیفیت امروزی سینمای مستند ایران بپردازیم: 

*راعی: سطح سینمای مستند ایران افت کرده است
مجتبی راعی کارگردان سینمای ایران و عضو هیات داوری جشنواره سینماحقیقت گفت: سطح سینمای مستند نسبت به سال های گذشته پایین تر آمده و این امر دلایل مختلفی دارد که یکی از مهمترین آنها، نوع مدیریتی است که طی این سال ها اعمال شده است.
وی افزود: دقیقا مطلع نیستم که هیات انتخاب چه فیلم هایی را رد کرده که باید در جشنواره حضور می داشتند، اما اگر همین تعداد فیلم قابل معرفی به هیات داوری بوده، جای تاسف دارد!
کارگردان فیلم سینمایی «ترنج» تصریح کرد: ایران کشوری است که همیشه استعدادهای غیرقابل پیش بینی از نقاطی غیر قابل پیش بینی سر بر می آورند و تنها بررسی این آثار نباید معیار ارزش گذاری شود.
وی تاکید کرد: سطح متوسط آثار جشنواره معیار سنجش واقعی آثار می باشد؛ امیدوارم جشنواره و طبعا سینمای مستند طوری مدیریت شود که در سال های آینده سطح متوسط فیلم های مستند و جشنواره سینماحقیقت ارتقا پیدا کند.
راعی در پایان گفت: سینمای داستانی به جهان خیال یک ملت می پردازد و سینمای مستند جهان واقعی را نشانه می رود، البته ترکیب اینهاست که معجزه هنر را باعث می شود. هر کشوری که سینمای مستند دارد، به بودن خود می اندیشد و به امید بهتر شدن خودش می پرورد. نمی توانم بگویم کدام یک از این سینما برتر است، ولی به اینکه سینمای مستند در کشورم جایگاهی ویژه دارد افتخار می کنم. 

*درخشان: بخش وسیعی از مستندهای ایرانی در پایین ترین حد کیفیتی قرار دارند
شهرام درخشان مستندساز و عضو هیات انتخاب هفتمین دوره جشنواره سینماحقیقت اعتقاد دارد: گزینش بیش از ده درصد از مجموعه آثار ارسالی به دبیرخانه جشنواره، شاید بتواند گویای وضعیت کیفی تولیدات سینمای مستند طی یک یا دو سال اخیر باشد. هر چند بخشی از این آثار نیز بنا به محدودیت های زمانی این دوره از جشنواره نتوانستند به بخش مسابقه راه پیدا کنند و یا این که علی رغم برتری و کیفیت خوب شان، با اختلاف بسیار اندکی از سایر رقبا جا ماندند؛ اما باید پذیرفت که بخش وسیعی از مستندهای ارسالی در پایین ترین حد کیفیتی قرار داشتند.
وی تصریح کرد: توزیع بی رویه و بدون کارشناسی بودجه به برخی موضوعات سفارشی و عدم ارزیابی کارهای تولیدی باعث شده که این حرفه در انحصار افرادی قرار گیرد که از جامعه مستندسازان نیستند و تنها به این حرفه به عنوان منبع تهیه پول، بدون نظارت بر خروجی و حاصل کار نگاه می کنند.
درخشان در پایان گفت: مدیریت سینما کشور طی چند سال گذشته، مبتلا به نوعی بی خردی و منفعت طلبی گروهی شده بود. همین نکته نیز باعث شد که افرادی به این حرفه پاگشا شوند که شایستگی لازم را دارا نبودند. در مجموع می توان گفت که ناکارآمدی این نوع از مدیریت در تمامی سطوح، یکی از مهم ترین دلایل تنزل کیفی تولیدات شده است. 

*صفاریان: شغل دوم همه مردم ایران مستندسازی است!
ناصر صفاریان عضو هیات مدیره انجمن مستندسازان ایران و منتقد سینما نیز پیرامون این سوال محوری گفت: در نگاهی به سیر سینمای مستند در سال های اخیر همواره با پدیده ظهور دوربین های دیجیتال روبه رو بوده ایم و اینکه دوربین راحت در دسترس همه قرار گرفته، این حس را برای خیلی از جوان ها به وجود آورده که می توانند مستندساز شوند. متاسفانه این تعداد به حدی زیاد شده که اگر روزی این مثال وجود داشت که شغل دوم تمامی مردم ایران سرودن شعر و شاعری بوده، الان شغل دوم همه مردم ایران مستندسازی است!
وی افزود: این برداشت نتیجه تجربه چندین ساله است و در جشنواره هایی که عضو هیات انتخاب بودم، مشاهده کردم حجم فیلم هایی که فرستاده می شود نشان دهنده کاهش کیفیت و افزوده شدن کمیت است.
صفاریان همچنین گفت: افرادی هم هستند که با ساخت کار اول توقع دارند عضو صنف شوند، در جشنواره های مختلف شرکت کنند و مانند یک مستندساز حرفه ای با آنها برخورد شود. البته جای نگرانی کلی وجود ندارد، زیرا این مورد هم مانند هر اتفاقی که در حوزه اجتماعی و هنری رخ می دهد، یک موجی است که فرو می نشیند. در حال حاضر اگر ظرفی برای افرادی که در این سال ها مشغول فیلمسازی بودند در نظر بگیریم، بخش عمده ای از حجم این ظرف را افراد سیاهی لشگر تشکیل می دهند نه مستندساز حرفه ای. پس باید منتظر گذشت زمان ماند تا این افراد سراغ حرفه خود بروند و آدم های حرفه ای این عرصه باقی بمانند. 

*علائی: بی سبب توقع مان را از جشنواره ها بالا نبریم
علی علائی منتقد سینما نیز گفت: هر جشنواره ای بر اساس پروتکل خود عمل می کند و طبیعی است نمی تواند مدعی عیان کردن عیار سینمای مستند باشد. ضمناً اگر به عنوان کامل این جشنواره که بر قید بین المللی بودن در آن تاکید شده معطوف شویم، بدیهی است که با توجه به تنوع آثار و نیز کشورهای شرکت کننده، انتخاب آثار واجد شرکت در جشنواره باید از چنان جامعیت و فراگیری برخوردار باشند تا بتوانند نشان دهنده عیار سینمای مستند باشند.
وی افزود: اما با توجه به محدودیت های ناشی از مسائل متنوع فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و نیز محدودیت های هیات انتخاب، منطقی است که مجموعه آثار شرکت کننده نه تنها در این جشنواره بلکه در دیگر جشنواره ها نیز نمی توانند مشخص کننده عیار سینمای مستند باشند.
علائی خاطر نشان کرد: در حوزه سینمای مستند ملی نیز به دلیل افزوده شدن دغدغه ها و سلائق دست اندرکاران، وضع به همین منوال است؛ بنابراین بی سبب توقع مان را از جشنواره ها بالا نبریم.

*آرزو فتح الهی