گزارشی از بازگشت مستند به بخش رقابتی جشنواره فیلم فجر
کد مطلب : 13453

گزارشی از بازگشت مستند به بخش رقابتی جشنواره فیلم فجر

تاریخ انتشار: سه شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۷ ساعت ۱۲:۵۶
امسال آثار مستند طبق روال بسیاری از دوره‌های جشنواره فیلم فجر در بخشی مجزا حضور یافته و داوری خواهند شد.
Share/Save/Bookmark
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی "سینماتجربی"، طبق فراخوان اعلام شده از سوی دبیرخانه سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر، هیأت انتخاب بخش مستند سینمایی از میان آثار متقاضی حداکثر ۵ فیلم را انتخاب می‌کنند و هیات داوران یک فیلم را به عنوان فیلم برگزیده انتخاب خواهند کرد تا سیمرغ بلورین بهترین مستند به جشنواره فجر بازگردد.
این در حالی است که سال گذشته ۲ فیلم مستند سینمایی موفق به حضور در بخش سودای سیمرغ شدند و در این دوره بخشی مجزا برای فیلم های مستند وجود نداشت. این موضوع و صحبت‌های مطرح شده از سوی برخی از اعضای هیات داوران مبنی بر عدم داوری فیلم‌های مستند حاضر در بخش سودای سیمرغ که البته مدتی بعد از سوی همین افراد تکذیب شد، باعث ایجاد نارضایتی‌هایی میان مستندسازان شد.
بعضی از مستندسازان همچون اُرد عطارپور طی گفتگوهایی با رسانه‌ها به عدم ثبات در سیاست‌های جشنواره فیلم فجر و خروج بخش مستند از جشنواره اعتراض کردند. همچنین طی دو جلسه که پس از برگزاری سی و ششمین جشنواره فیلم فجر و با حضور مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی و نمایندگانی از مستندسازان در این «مرکز» برگزار شد، فیلمسازان خواستار رایزنی سیدمحمدمهدی طباطبایی‌نژاد با مسوولان اجرایی جشنواره فیلم فجر جهت بازگشت بخش مستند و سیمرغ آن به جشنواره فیلم فجر شدند.
حال با کم شدن ۶ فیلم و بازگشت سیمرغ به بخش مستند، بر آن شدیم تا نگاهی بر تغییرات ایجاد شده در این بخش طی دوره های مختلف جشنواره داشته باشیم.

رقابت فیلم های مستند در جشنواره فیلم فجر
سینمای مستند تا سال ۱۳۸۱ و بیست و یکمین جشنواره فیلم فجر امکان حضور در بخش رقابتی این فستیوال را نداشت و آثار مستند تنها در بخش‌های جنبی غیر رقابتی مانند نمایش‎‌های ویژه روی پرده می‌رفتند.
در دوره بیست و یکم ۲۱ مستند به بخش چشم واقعیت راه یافتند و یک سیمرغ بلورین و یک گواهی افتخار از سوی هیات داوران به آثار برگزیده اهدا شد.
در بیانیه هیات داوران بخش مستند بیست و یکمین جشنواره فیلم فجر آمده بود: «از اينكه پس از بيست دوره برگزاری جشنواره فيلم فجر، اين نخستين دوره است كه سينمای مستند در اين جشنواره رسميت می‌يابد، نشانه درك يك قدرت فرهنگی است و نشانه هوشمندی برگزاركنندگان جشنواره، تبريك می‌گوييم به برگزاركنندگان جشنواره فيلم فجر و به جامعه شريف مستندسازان.
هيأت داوران مجموعه ۲۱ اثر مستند برگزيده هيأت انتخاب را ديده است. نخست آن كه جای بسی خوشوقتی است كه فيلمسازان سينمای رسمی كشور و با سابقه چند دهه فيلمسازی داستانی به سينمای مستند روی آورده‌اند؛ از جمله آقايان رسول ملاقلی‌پور، واروژ كريم مسيحی و خانم ياسمين ملك‌نصر كه توجه اين بزرگواران به سينمای مستند ايران قدر می‌دهد و سرمشقی است از برای نسل امروز و جايگاه آنان محفوظ و پرارج است.»

جشنواره بیست و دوم همچون دوره بیست و یکم برگزار شد.

در دوره بیست و سوم قوانین بخش چشم واقعیت تغییر چندانی نداشت اما در این دوره علاوه بر يك «سيمرغ بلورين» و دو گواهی افتخار (يك گواهی افتخار ويژه تحقيق و پژوهش) به برگزيدگان اهدا شد.

در دوره بیست و چهارم تغییراتی در تعداد سیمرغ‌ها ایجاد شد و در اين بخش دو «سيمرغ بلورين» (بهترين كارگردانی و تحقيق و پژوهش) به برگزيدگان تعلق گرفت.

دوره بیست و پنجم مشابه با دوره بیست و چهارم برگزار شد.

اما در دوره بیست و ششم که عنوان بخش چشم واقعیت به مسابقه آثار مستند و فيلم كوتاه – جشنواره جشنواره‌ها تغییر یافت، برای نخستین بار مستندهای بلند از نیمه بلند و کوتاه جدا شدند و فیلم‌های کوتاه داستانی هم در این بخش داوری شدند. مدت آثار مستند بلند بالاتر از شصت دقيقه، آثار مستند نيمه بلند بين سی تا شصت دقيقه و آثار مستند كوتاه تا سی دقيقه بود. در اين دوره سه سيمرغ بلورين به بهترين فيلم "مستند بلند و نيمه بلند"، بهترين فيلم "مستند كوتاه" و بهترين فيلم "داستاني كوتاه" اهدا شد.

در بیست و هفتمین دوره از جشنواره فیلم فجر عنوان چشم واقعیت بار دیگر به بخش مستند بازگشت و هيات داوران سيمرغ بلورين بهترين كارگردانی فيلم مستند نيمه بلند و كوتاه و بهترين كارگردانی مستند بلند را اهدا کردند.

بیست و هشتمین جشنواره فیلم فجر هم به همین شکل برگزار شد.

در دوره بیست و نهم بخشی برای مستند وجود نداشت و تنها فیلم کوتاه داستانی مورد توجه قرار گرفت.

در سی امین دوره بخشی با عنوان سینمای حقیقت (مسابقه آثار بلند مستند) به جشنواره افزوده شد و آثار متقاضی نباید کمتر از ۷۰ دقیقه بودند که در نهایت ۱۵ فیلم به این بخش راه یافتند. در این دوره سيمرغ بلورين بهترين فيلم (به تهيه‌کننده)، سيمرغ بلورين بهترين کارگردانی، ديپلم افتخار بهترين فيلمبرداری، ديپلم افتخار بهترين تدوين و ديپلم افتخار بهترين پژوهش به برگزیدگان اهدا شد.

در دوره سی و یکم با ثابت ماندن عنوان مستندهای جشنواره، بار دیگر جوایز دچار تغییر شد و دیپلم‌های افتخار جای خود را به سیمرغ بهترین دستاورد فنی و هنری دادند. فیلم‌ها باید بیش از ۶۰ دقیقه ‌می‌بودند و هيات انتخاب از بين آثار متقاضي تنها امکان معرفی حداکثر ۱۱ اثر را برای مسابقه داشت. سيمرغ بلورين بهترين فيلم، سيمرغ بلورين بهترين کارگردانی و سيمرغ بلورين جايزه ويژه هيات داوران به بهترين دستاورد فنی يا هنری جوایز این دوره بودند.

دوره سی و دوم محدودیت یازده فیلم برداشته شد و ۲۱ فیلم به بخش مسابقه سینمای حقیقت راه یافتند. در این دوره باز هم تغییری در جوایز رخ داد و به سه سیمرغ بهترين فيلم، بهترين كارگردانی، بهترين دستاورد فنی يا هنری، «سیمرغ بهترين پژوهش و متن» افزوده شد.

در سی و سومین دوره از جشنواره فیلم فجر بار دیگر شرط راه‌یابی حداکثر ۱۱ فیلم به بخش سینمای حقیقت افزوده شد و در این دوره سیمرغ بهترین دستاورد فنی و هنری حذف شده و جایزه ویژه هیات داوران افزوده شد. جوایز این دوره به این شکل بودند: بهترين فيلم، بهترين کارگردانی، بهترين پژوهش و متن و جايزه ويژه هيئت داوران. در فراخوان این دوره جشنواره یک تبصره هم برای فیلم‌های مستند داشت. در این تبصره آمده بود: به منظور استمرار سياست‌های تشويقی در خصوص توليد آثار بلند مستند، دو اثر دريافت‌کننده جوايز بهترين فيلم و بهترين کارگردانی در بخش مسابقه ملی آثار بلند هشتمين جشنواره بين‌المللی فيلم مستند ايران (سينماحقيقت) به صورت مستقيم امکان شرکت دراين بخش از جشنواره فيلم فجر را خواهند داشت .

در سی و چهارمین دوره یک بار دیگر مدت زمان فیلم‌ها به بالای ۷۰ دقیقه تغییر یافت و تنها سه جایزه تحت عنوان سیمرغ بلورین بهترین فیلم، سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی و جایزه ویژه هیئت داوران به بهترین دستاورد فنی یا هنری به مستندسازان برگزیده اهدا شد.

در دوره سی و پنجم، بخش مسابقه سینمای حقیقت مشابه با دوره سی و چهارم برگزار شد.

اما در سی و ششمین دوره از جشنواره فیلم فجر بخش مسابقه سینمای حقیقت حذف شد و به منظور استمرار سیاست‌های تشویقی در تولید آثار سینمایی مستند، حداکثر ۲ فیلم سینمایی مستند که با هدف اکران در سینمای کشور ساخته شده بودند، انتخاب و به بخش سودای سیمرغ راه یافتند؛ اما در نهایت موفق به کسب سیمرغ نشدند.

سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر هم با ایجاد تغییراتی، بخش رقابت مستند را به این فستیوال بازگرداند اما در این دوره حداکثر ۵ فیلم انتخاب خواهند شد و هیات داوران یک فیلم را به عنوان برگزیده انتخاب می‌کند که این فیلم مستند سیمرغ بلورین دریافت خواهد کرد.